Kraków jest miastem, które bez wątpienia ma się czym promować. Mamy Rynek, Wawel, Kazimierz, Planty itd. Nie sposób odmówić im uroku, bo Kraków to przecież najpiękniejsze miasto na świecie, ale podobnych miejsc nawet w naszej części Europy jest dużo. A czego nie ma? Nie ma smoków. Ziejący ogniem gad jest (a przynajmniej powinien być) magnesem przyciągającym turystów. Dlaczego jednak parada smoków 2026 trąca taką samą tandetą jak najem krótkoterminowy i próby okiełznania tego zjawiska?
Szybki efekt, niska jakość – wspólny mianownik
Paradę Smoków w Krakowie zainicjował w 2000 roku Teatr Groteska. Pomysł był genialnie prosty: wykorzystać legendę o Smoku Wawelskim i przedstawić postać naszego gada w różnych formach. Dzisiaj jest ona jedną z najważniejszych imprez plenerowych w naszym mieście, ale od kilku lat cierpi na niemoc twórczą. Co roku nad Wisła pojawiają się barki z dużymi, kolorowymi smokami, którym towarzyszy muzyka i wieczorny pokaz światła. Problem polega na tym, że ten schemat od lat wygląda praktycznie tak samo. Czy Parada Smoków 2026 ponownie pójdzie tę samą, nudną drogą?
A co to ma wspólnego z najmem krótkoterminowym? Wbrew pozorom całkiem sporo. Oba zagadnienia łączy ten sam schemat myślenia, czyli „zróbmy coś tanio, żeby działo tu i teraz”.
Formalnie wszystko odbywa się tak jak powinno. Ludzie tłumnie przychodzą nad Wisłę, obserwują zrobione z bibuły smoki i pokaz sztucznych ogni. A przepraszam – teraz już ich nie ma, bo prezydent Miszalski zabronił. Tyle że za tym nie idzie podnoszenie jakości. Zamiast inwestować w nową koncepcję, scenariusz czy technologię, odtwarza się sprawdzony schemat, który przestaje robić wrażenie.
I właśnie dlatego ten mechanizm nie dotyczy tylko jednej imprezy. To dokładnie ten sam sposób działania, który widać w innych obszarach – w tym na rynku najmu krótkoterminowego.
Parada Smoków 2026. Wciąż ta sama nuda?
Trzeba jasno powiedzieć, że sam pomysł Teatru Groteska jest fantastyczny. Robimy i pokazujemy coś, czego inne miasta nie mają. Chwalimy się naszą lokalną legendą, ale nie budujemy wokół niej szumu i zachwytu. Trudno nie odnieść wrażenia, że potencjał ten imprezy jest niewykorzystany.
Trzeba pamiętać, że w Krakowie odbywały się już śmiałe imprezy, które zapadały w pamięć. Przykładem mogą być początki festiwalu „Sacrum Profanum”, kiedy koncerty muzyki klasycznej odbywały się w hali ocynkowni w Hucie im. Tadeusza Sendzimira. Widok oświetlonych suwnic, które tańczyły do „Requiem” Mozarta na długo pozostał w mojej pamięci. Wówczas te koncerty miały w sobie pierwiastek twórczy. Dzisiaj koncepcja festiwalu uległa znacznemu spłyceniu, a szkoda.
Najem krótkoterminowy – dokładnie ten sam mechanizm
Ten sam sposób myślenia widać na rynku najmu krótkoterminowego. Tu również nie chodzi o budowanie wartości w dłuższej perspektywie. Raczej o możliwie wysoki zysk w jak najkrótszym czasie i do tego tanim kosztem. Właściciele mieszkań coraz częściej rezygnują z najmu długoterminowego, bo krótkie pobyty turystów po prostu bardziej się opłacają. Problem w tym, że za tym zyskiem rzadko idzie jakość.
W efekcie cierpi nie tylko jakość samego rynku, ale też całego miasta. Znika myślenie o przestrzeni jako miejscu do życia, a pojawia się podejście czysto użytkowe i finansowe. Kraków stopniowo zamienia się w zbiór „noclegowni”, które mają zarabiać, a nie tworzyć spójną, przyjazną tkankę miejską. Efekt można łatwo zauważyć, ponieważ rynek mieszkań jest pełen przeciętnych, często słabych ofert, które niewiele wnoszą ani dla turystów, ani dla mieszkańców.
Miasto dokłada do tego rękę
To nie jest tak, że ten model rozwoju powstał sam z siebie. Miasto aktywnie go wzmacnia – i robi to bardzo skutecznie. Kraków od lat konsekwentnie stawia na turystykę masową, co widać w liczbach. W 2024 roku nasze miasto odwiedziło aż 14,7 mln osób, a wcześniej było to około 8 mln turystów nocujących rocznie. Do tego dochodzi duża liczba wydarzeń – szacuje się, że w mieście odbywa się ich blisko 100 rocznie.
Za tą skalą nie idzie kontrola jakości. Rynek najmu krótkoterminowego rośnie dynamicznie. W Krakowie działa dziś ponad 7 tysięcy ofert Airbnb, z wysokim obłożeniem sięgającym nawet 70–77 proc. To pokazuje, jak ogromny jest popyt. Problem w tym, że miasto przez lata nie stworzyło realnych narzędzi kontroli standardów takich mieszkań. Liczy się to, że turysta znajdzie nocleg, a nie to, na jakim poziomie.
Reakcje pojawiają się dopiero teraz, pod presją zmian unijnych. Wprowadzane regulacje są więc spóźnione wobec skali zjawiska i próbują porządkować rynek, który dawno już się rozpędził.
Największy problem polega jednak na czymś innym – na braku odwagi, by zmienić kierunek. Turystyka w Krakowie wciąż opiera się na ilości: więcej przyjezdnych, więcej wydarzeń, więcej noclegów. Tymczasem coraz więcej miast w Europie zaczyna odchodzić od tego modelu i inwestować w jakość doświadczenia, a nie skalę. Kraków nadal działa odwrotnie. I właśnie dlatego mechanizm „tanio, szybko, byle działało” nie tylko się utrzymuje – co więcej, jest systemowo wzmacniany.
Można inaczej
A przecież nawet masowemu turyście można zaproponować coś niepowtarzalnego. Weźmy przykład Parady Smoków. Zamiast zrobionych z bibuły smoków przyczepionych do barek można zainwestować w drony, które utworzą ogromnego smoka przelatującego nad zakolem Wisły pod Wawelem. A może zaprosić mieszkańców i urządzić konkurs na najlepszy strój Smoka Wawelskiego? Pomysłów na Paradę Smoków 2026 na pewno nie zabraknie, ale trzeba do nich podejść z otwartą głową. A na to naszych urzędników niestety jak na razie nie stać.
Autor: Mateusz Tomanek
